Informatieve
Medische Brochures
Chemotherapie / Radiotherapie
Informatie bestemd voor patiëten van de dienst Radiotherapie van het Bordet Instituut (1ste deel)
Inleiding
Uw arts heeft u juist meegedeeld dat u een radiotherapie moet ondergaan.
U weet niet juist waarover het gaat en u hebt vele vragen : Waaruit bestaat deze behandeling ? Hoe zal ze verlopen ? Hoe lang duurt een sessie ? Hoe wordt deze radiotherapie toegepast ? Zijn er neveneffecten aan de behandeling ? Hoe ga ik reageren ? Hoe ga ik mij voelen ? ….
Deze brochure vervangt de dialoog niet die u zal hebben met de geneesheren en de verplegers of verpleegsters van de radiotherapie. De brochure kan u nochtans helpen deze behandeling beter te begrijpen. Als sommige aspecten ervan u ongerust maken, twijfel dan niet om erover te praten, de hele ploeg is klaar om naar u te luisteren en u te helpen.
Bepaling
Onlangs heeft de radiotherapie zijn 100-jarig bestaan gevierd.
Deze behandelingsmodaliteit groeit en verfijnt zich nog steeds. Zij bestaat uit het gebruik van verschillende types zeer hoge energiestraling (X-, gamma-, electronen of andere stralen), om bepaalde ziektes en tumoren te behandelen. Deze stralen kunnen de weefsels bereiken die diep in het organisme liggen.
Hoe werkt radiotherapie ?
De stralingen beletten de cellen zich te vermenigvuldigen. Dit betreft zowel de gezonde als de zieke cellen.
In de loop van de sessies, behouden de gezonde cellen het vermogen zich te herstellen terwijl de anderen progressief zullen vernietigd worden omdat ze gevoeliger zijn aan de stralen.
Om tot dit resultaat te komen, beschikt de radiotherapeut over twee verschillende therapeutische modaliteiten :
- de curietherapie
- de uitwendige radiotherapie
De curietherapie bestaat uit het inbrengen in het lichaam van radioactieve bronnen die een bepaalde tijd in direct contact met het letsel zullen blijven. Dit type van behandeling kan een hospitalisatie noodzakelijk maken.
De uitwendige radiotherapie houdt in dat u zich regelmatig onder een toestel plaatst met de bedoeling een welbepaald deel van uw lichaam te bestralen.
Volgens het type van letsel en lokalisering kunnen, één of meerdere apparaten die elk hun eigen kenmerken hebben, gebruikt worden.
Tenslotte om de weefsels die niet moeten bestraald worden te sparen, worden verschillende bestralingsvelden ingevoerd.
Naargelang het geval, kan de radiotherapie alleen toegepast worden of geassocieerd worden met heelkunde en/of chemotherapie.
De eerste raadpleging
Bij uw eerste raadpleging bij de radiotherapeut (geneesheer specialist in de radiotherapie) zal deze u onderzoeken, u ondervragen en de resultaten van de onderzoeken die u al ondergaan hebt bekijken. Hij kan bijkomende onderzoeken vragen die noodzakelijk en gepast zijn in uw situatie :
radiografie, isotopen onderzoek, scanner, labo-onderzoeken, enz….
Als hij in het bezit is van alle nodige informatie, zal de radiotherapeut beslissen welk type bestraling hij zal toepassen, en tevens over de praktische modaliteiten van de behandeling en de duur hiervan. U zal een afspraak krijgen voor uw simulatie : t.t.z. een technische voorbereiding van uw behandeling.
De simulatie
Als u bij de simulator komt, wordt u ontvangen worden door een verpleger of verpleegster die u het doel en de modaliteiten van de simulatie uitlegt. Hij(zij) installeert u in de positie die gekozen is voor uw behandeling, rekening houdend met uw comfort en de vereisten eigen aan de behandeling (specifiek materiaal kan gebruikt worden : masker voor de bestraling van de schedel, hoofdsteun regelbaar voor de N.K.O. omgeving.
Dankzij de verschillende functies van de simulator, kan de radiotherapeut met precisie de te bestralen plaatsen afbakenen. Deze voorbereiding duurt 30 minuten tot 1 uur en is pijnloos. Om een maximale precisie te bekomen, vraagt men u niet te bewegen en normaal te ademen. Op het einde van de simulatie, worden merktekens aangebracht op uw huid met een natuurlijk rood kleurmiddel. Deze merktekens die u moet houden gedurende de hele duur van de behandeling, helpen om uw bestralingsveld(en) iedere dag op dezelfde manier te reproduceren.
De dosimetriescanner
De dosimetriescanner is nuttig om de dichtheid van uw weefsels te bepalen en de juiste positie van de verschillende organen om er zeker van te zijn dat de bestralingsbundels op een perfecte manier de te behandelen plaats "omvatten". De scanner kan gerealiseerd worden vóór de eerste sessie of gedurende de behandeling. Men moet niet bepaald nuchter zijn en het duurt slechts enkele minuten. De dosimetrie laat toe de geschiktheid van de verschillende voorgestelde bestralingsvelden te verifiëren, de energie te kiezen die zal gebruikt worden en de dosis aan te passen. Zij garandeert de kwaliteit van een gepersonaliseerde behandeling.
De behandeling
Op de behandelingspost, verwelkomt een gekwalificeerde verpleger/verpleegster u. Hij/zij legt u het verloop van de sessie uit terwijl u scrupuleus, op de manier bepaald in de simulatie, geïnstalleerd wordt. Nadat de geometrische voorwaarden van uw bestralingsveld zijn aangebracht en georiënteerd in zijn merktekens, verlaat hij/zij het lokaal, gaat naar zijn/haar commandopost en start uw bestralingssessie. Het is zeer belangrijk niet te bewegen gedurende de blootstelling aan de stralen en het is noodzakelijk de getrokken markeringen op de huid te behouden voor de precisie van de behandeling. Gedurende de bestraling, bent u alleen in het lokaal, maar wees gerust, er is een camerasysteem die aan de verpleger/verpleegster toelaat u constant u het oog te houden, terwijl een interfonie het mogelijk maakt met hen te communiceren. De sessie zelf duurt slechts enkele minuten. Het wachten en uw installatie duren proportioneel langer dan dit.
De stralen zijn onzichtbaar en pijnloos. Zij brengen geen warmte of trillingen voort. Alleen uw positie op de tafel zal misschien minder comfortabel zijn. De verpleger/verpleegster zal u gedurende de hele sessie waardevolle raad geven. Hij/zij zal de tussenpersoon zijn tussen u en uw radiotherapeut. Hij/zij zal ook uw latere afspraken maken en proberen tegemoet te komen aan uw wensen.
Aantal sessies
De hele duur van de behandeling of etalering, hangt af van de totaal toe te dienen dosis en van de opsplitsing ervan. Zij kan variëren van enkele dagen tot 7 weken.
De totale dosis hangt af van het te bestralen letsel, van de begeleidende behandelingen en van de verschillende factoren die in beschouwing genomen worden door uw radiotherapeut.
De opsplitsing van de totale dosis in dosis per sessie is noodzakelijk om uw gezonde weefsels te beschermen. Dit is de reden waarom de radiotherapiebehandelingen lang duren.
Het is gebruikelijk één sessie per dag te doen, 5 zelfs 6 dagen op 7. Sommige sessies kunnen 2 maal per dag toegepast worden.
Het is essentieel dat u alle voorziene sessies krijgt, zonder onderbreking, behalve het weekend.
Als u sessies mist of het programma niet afmaakt, zal u de dosis aangepast aan uw behandeling niet krijgen.
De behandelingsapparaten
Om de beste behandelingsresultaten te bekomen, kunnen één of meerdere toestellen gebruikt worden. Hun keuze hangt af van het letseltype en de anatomische lokalisatie. Sommige toestellen worden gebruikt om meer oppervlakkige plaatsen te behandelen, andere om organen te bestralen die dieper gelegen zijn.
- Het toestel Cobalt 60 gebruikt deze radioactieve substantie als stralingsbron.
- De lineaire versnellers produceren zelf hun eigen stralingsbundels.
Deze toestellen zijn omvangrijk en hebben de capaciteit zich in meerdere richtingen te verplaatsen. Het aanzetten kan geluid voortbrengen dat u snel zal kunnen identificeren. Deze toestellen kunnen indruk maken op u, maar weet dat er geen gevaar is en dat u onder permanente controle van de camera staat. Zij worden regelmatig nagekeken en gecontroleerd door het laboratorium voor fysica om u een veiligheidsgarantie te verzekeren.
De controle-onderzoeken en raadplegingen gedurende de behandeling.
Gedurende de behandeling, zal u regelmatig op raadpleging komen bij de radiotherapeut. Dit heeft tot doel toe te zien op uw behandeling en op de reactie die ze veroorzaakt. De geneesheer kan sommige controle-onderzoeken vragen, zeker als uw bestralingsvelden groot zijn.
Uw witte bloedcellen zijn gevoelig aan de stralen. De bloedonderzoeken kunnen onder andere hun aantal nagaan.
Als dit aantal te zwak is, wat zeldzaam is, kan de behandeling onderbroken worden tot aan hun herstel.
Andere onderzoeken zoals scanner, radiografie, echografie … lichten de radiotherapeut in over de evolutie van de toestand en ook over uw tolerantie tegenover de behandeling.
De kosten van de behandeling en de trajecten
- Als u in orde bent met de sociale zekerheid of verzekerd bent, wordt de behandeling voor radiotherapie ten laste genomen door het ziekenfonds. De transportkosten worden gedeeltelijk terugbetaald. Daarom, zal u een document krijgen op het einde van de behandeling. Dit document maakt u over aan uw mutualiteit, met de trein- of metroabonnementen, of taxibewijzen afgestempeld door de verpleegster.
- Als uw toestand u niet toelaat het openbaar vervoer te gebruiken, vraag dan een vervoerbewijs aan de radiotherapeut.
Bovenop de transportdiensten aangeboden door mutualiteiten en bedrijven voor ziekenwagenvervoer, bestaan er ook andere diensten (zie hieronder).
Praktische inlichtingen
Hoe naar de behandelingen komen ? Klik hier (Rubriek "Praktische Info")
Ter inlichting
Verschillende transportdiensten voor patiënten staan tot uw beschikking
Als u moeilijkheden hebt om naar het Bordet Instituut op eigen kracht te komen, dan bestaan er verschillende diensten waar u hulp kunt vragen.
Hieronder een niet volledige lijst :
- Belgische Vereniging tegen Kanker
Leuvensesteenweg 479 te 1030 Brussel
Mevr. Collard – Tel: 02/736 99 99
- Zelfhulpgroepen
Waversesteenweg 216 te 1050 Brussel
Mevr. A.M. de Chestret : Tel: 02/649 22 80 …
- De dienst voor Hulp aan Zieken Mutualiteit St. Michiel
Poincarélaan 78 te 1070 Brussel
Mr A. Reyland - Tel: 02/240 86 76
- Télédienst :
1) Dienst transporthulp
Bouletstraat 24 te 1000 Brussel
Mevr. M. van Peteghem - Tel: 02/548 98 00
2) Dienst voor ernstig zieke kinderen
Mevr. B. de Villefagne - Tel: 02/548 98 00
3) Hulp thuis
Werrieplaats 16 te 1090 Brussel
Mevr . R. Conrard - Tel: 02/420 54 57
4) Bijstand Brussel
Malibranstraat 53 te 1050 Brussel
Mevr. M. Marchal - Tel: 02/647 03 66
2de deel : Werking van en reacties op de behandelingen
+32 2 541 31 11