Voorstelling

Renaissance : standbeeld in plaaster - Anatomische spierfiguur van het Museum voor Geneeskunde te Brussel. Studiemodel volgens "L'écorché au bras levé" van J.A. Houdon (Parijs Nationale Bibliotheek 1767)

Historiek

Geschiedenis van Kanker (1300 tot 1600 na J.-C.)

De Middeleeuwen

De chirurgen draagden veel bij tot een beter begrip van kanker :

 

John of Arderne (1307-1390) van Engeland

Was chirurg gedurende de Honderdjarige Oorlog. Hij beschreef de symptomen van het rectumcarcinoma met zijn bloedingen en obstructies maar hij kon niemand genezen.

 

Guy de Chauliac, van Frankrijk (1300-1370)

Volgde zijn voorgangers : hij maakte grote excisies in geval van beginnende letsels en verzorgde ernstige letsels met zalven op een palliatieve manier. Hij raadde over het algemeen dieet en purgeren aan voor zijn patiënten. Hij bracht niets nieuws in aan de kankerstudie maar was een uitstekend chirurg.

De Renaissance - 16de eeuw

De geneeskunde nam eveneens deel aan het ontwaken van de kritische geest die de hele wereld doorkruiste. De geneesheren herontdekten Hippocrates, Galien… en alle Griekse en Latijnse teksten tot dan toe alleen gekend na Arabische vertalingen.

• De anatomische kennis nam enorm toe omdat autopsies niet meer verboden waren.
In het bijzonder in Italië (Bologna, Pisa, Padoua):

Fallopius (1523-1562)

Was de leerling van Vesalius en daarna professor anatomie. Hij beschreef verschillende variëteiten van kanker zonder vooralsnog een nieuwe behandeling voor te stellen : hij voerde een excisie uit en de cauterisatie in geval van recente letsels en behandelde gevorderde letsels met verschillende zalven. Eén van zijn voorkeurzalven was op basis van arsenicum (wij weten op dit ogenblik dat arsenicum kankerverwekkend is !).

 

Gaspart Aselli (1581-1625)

Ontdekte het lymfestelsel.

Deze ontdekking was zeer belangrijk omdat het lymfestelsel een belangrijke rol speelt in de verspreiding (ontwikkeling van metastasen) van vele kankers.

 

Jean Pecquet (1622-1674), afkomstig van Dieppe,

Ontdekte het thoraxkanaal, de bijzonderste verzamelaar van lymfevaten.

Men moest lang wachten voordat men begreep dat het lymfestelsel een rol speelt in de evolutie van kanker en dat het voorkomen van metastaseziekten door locoregionale lymfeklieren weg te nemen een belangrijk element was in de behandeling van kanker.
Nochtans evolueerde de kankerstudie weinig omdat er nog geen discipline noch methodologie was in het experimenteel kankeronderzoek en het tekort aan wetenschappelijke instrumenten liet niet toe om snel vooruitgang te maken.

• Men baseert zich op de klinische waarneming van de verschillende vormen van kanker en het noteren van de gevallen :

 

Fabricus Hildanus, Duitser, (1560-1634)

Was de auteur van boeken over gedetailleerde beschrijvingen van grote kankeroperaties.
Hij deed de dissectie van oksellymfeklieren van patiënten aangetast door borstkanker.
De studie van borstkanker was toendertijd zeer in trek

 

Marco Aurelio Severini (1580-1656)

Beschreef de verschillende goedaardige en kwaadaardige tumoren van borstkanker met hun differentiële diagnose. Hij was de eerste die zijn beschrijvingen met tekeningen illustreerde. Hij maakte eveneens duidelijke beschrijvingen van het fibro-adenoom en raadde aan de goedaardige tumoren te verwijderen wegens degeneratierisico.
In zijn werk "Synopseos Chirurgicae" worden alle variëteiten van verdikking "abcessen" genoemd..

 

Johann Schultes (1595-1645)

Illustreerde zich met zijn tekeningen over heelkundige handelingen en dissectie-instrumenten : hij tekende onder andere de verschillende etappes van een mastectomie in "Armamentarii Chirurgici".

De 17de eeuw

In deze tijd, ten gevolge van de bevestigingen van sommige geneesheren zoals Sennert (1572-1637), dacht de bevolking dat kanker besmettelijk was : kankerpatiënten werden uit de ziekenhuizen verbannen uit schrik voor een epidemie.
Tegenover deze situatie, deed Jean Godinot (1661-1739), kanunnik en mecenas, in Reims in 1740, één van de eerste ziekenhuizen bouwen die exclusief bestemd waren voor de kankerpatiënten. Het instituut werd het St.Louis Ziekenhuis genoemd, werd gebouwd buiten de stad en verwelkomde alleen kankerpatiënten totdat men toegaf dat kanker niet besmettelijk was.
Men vermeldt eveneens in 1592 het bestaan van een instelling in Warschaw (Polen) voor patiënten met tumoren: het St Lazare Ziekenhuis. Het was waarschijnlijk de allereerste instelling voor kankerpatiënten in Europa en zelfs in de hele wereld.

Voor het vervolg van deze tekst (gesplitst om u toe te laten sneller te downloaden), klik hieronder :
Inleiding : klik hier
Geschiedenis : tot 1200 na J.-C. : klik hier
Geschiedenis : van 1300 tot 1600 na J.-C. : zie tekst hierboven
Geschiedenis : van 1700 tot 1900 na J.-C. : klik hier
Besluit : klik hier

Tekst hoofdzakelijk geïnspireerd door de volgende werken :
- "The Theory and Practice of Oncology - Historical evolution and present principles" van Ronald W. Raven
- "Histoire du Cancer" (Tijdschrift "Histoire" nr:74) door Marie-José Imbault-Huart