Voorstelling

Albert Claude © BELGIUM POST Zegel uitgegeven op 16/2/1987, op initiatief van Prof. Frühling

Historiek

Albert Claude (1899-1983)

 

"Zeer wijze, zeer nobele, zeer geëerde en graag geziene prins onder de wetenschappers".

Zo begroet door G. Palade (zijn leerling) in 1971 toen het doctoraat "honoris causa" van de Rockefeller Universiteit hem werd toegekend, was Albert Claude misschien wel de origineelste en de meest volledige, de meest veeleisende en de meest verrassende van de Belgische wetenschappers gedurende 150 jaar.
Met een visie gekend over de grenzen, voorzien van een overtuigende missionarisgeest, heeft hij als eerste ter wereld, de poorten geopend van een ondanks alles bloeiende en onmeetbare tak van de exacte wetenschappen, namelijk die van de moleculaire biologie.

Geboren op 23 augustus 1899 te Longlier in een bescheiden Ardeense familie, heeft hij er zijn lager onderwijs gevolgd en zijn studies af gemaakt in Athus. Na enkele jaren doorgebracht te hebben als leerjongen in de ateliers van Athus-Grivegnée, engageerde hij zich tijdens de oorlog 14-18 in het "British Intelligence Service". Nadat hij tweemaal gedeporteerd werd naar concentratiekampen, werd hij titularis van verschillende onderscheidingen et werd onderwerp van een citaat op de orde van de dag, getekend door Winston Churchill die toen "Minister of State for War" was.

Doordat hij nooit middelbare studies gedaan had, gingen de poorten van de Faculté de Médecine de Liège plots open in 1922, een circulaire van het Ministerie van Defensie liet hem toe zonder diploma noch examen, als deelnemer aan de oorlog 14-18 in de geallieerde legers.
Al heel jong getekend door de verdwijning van zijn moeder, aangetast door borstkanker, wijdde hij zich gedurende de laatste jaren van zijn studie aan het fundamenteel onderzoek, met een cancerologische orientatie in het bijzonder.
Nadat hij zijn diploma van dokter in de Geneeskunde in slechts 6 jaar tijd behaald had, wendde hij zich naar een carriere van onderzoeker die hem na een verblijf van één jaar in Berlijn (waar hij ingewijd werd in de techniek van de celcultuur) naar het Rockefeller Instituut in New York leidde, waar hij ontvangen werd in het laboratorium van Dr Murphy.
Zijn eerste werken hebben hem toegelaten de oorzaak van het Rous sarcoma te isoleren en te typeren, een virus van mononucleische aard.
Het is bij het uitgeven van deze werken dat Albert Claude het idee had dezelfde separatie- en isolatietechniek toe te passen op gezonde cellen, die hem zo veelbelovend leek en doeltreffend tijdens zijn vorige onderzoeken.

Albert Claude met zijn 1ste electronen microscoop

Zo begon een wonderlijke periode van 12 jaar ongeveer die hem toegelaten heeft een analytische, morfologische en biochemische balans op te stellen van de celcomposanten afgescheiden door differenciële centrifugatie zonder hun vernietiging, maar na "opening" van de cel.
Dank zij deze werken, onthulde het cytoplasme van de normale cel voor de eerste maal de natuur, de chemische samenstelling, en de enzymen functie van de fundamentele samenstellende delen tot dan toe onbekend.
Bovendien, bekwam Claude, genie van de toegepaste wetenschap en bovendien nog de limieten van de perfectie eisend, de eerste clichés de naam waardig van de volledige normale cel in electronenmicroscopie.
Zijn werken zullen bescheiden samengevat worden in 2 fundamentele communicaties in 1945-46, die hiermee de basis leggen van de moleculaire biologie en helemaal de Nobelprijs rechtvaardigen die hem zal toegekend worden in 1974.

In 1949, heeft Albert Claude de betrekking aanvaard directeur van het Jules Bordet Instituut, Centre des Tumeurs de l'Université Libre de Bruxelles, centrum dat hij in enkele jaren tijd helemaal omgevormd heeft tot één van de pilootinstituten van het Europees continent, van geïntegreerde diagnose en behandeling van de menselijke plaag die kanker heet.
Professor aan de U.L.B. zijnde, heeft hij het instituut verlaten in 1970 nadat hij ondertussen talrijke nationale en internationale wetenschappelijke onderscheidingen ontvangen had.

2de electronen microscoop van Albert Claude

 

In 1974, krijgt hij eindelijk de Nobelprijs voor Physiologie en Geneeskunde, prijs die hij deelde met zijn briljante leerling G. Palade van de Rockefeller Universiteit en met Prof. Ch. de Duve van de Université Cathologique de Louvain, deze laatste had zich in het begin van zijn carrière ingewijd in de methodologie en de "Claude" geest van het onderzoek.

Na 1974, heeft Albert Claude zich trapsgewijze terug getrokken uit het wetenschappelijk en actief publiek leven.
Het weekend van Pinsteren 1983, trouw aan zijn persoonlijkheid en zijn levensopvatting, op de tippen van zijn tenen en met een klein ironisch lachje rond de mond, heeft hij discreet onze wereld verlaten, de deur zacht achter zich sluitend van het aardse leven.

Tekst vriendelijk overgemaakt door Prof. J . Frühling, Directeur Geneesheer van het J. Bordet Instituut vanaf 11/1984 tot 2/2002.

 

Belgische Nobelprijzen : zie rubriek "Jules Bordet"